جانشین پروی : تعریف و تجزیه و تحلیل اجزای آن

جانشین پروری انتخاب افراد مناسب، در جایگاه مناسب، در زمان مناسب است. این تعریف نشان می دهد که جانشین پروری از جنس کارهای مغزی منابع انسانی است، با پیش بینی همراه است و در پشت آن یک تفکر استراتژیک وجود دارد. حال بیایید کمی درباره اجزای این تعریف فکر کنیم. اولین جز این تعریف به “افراد” اشاره دارد. منظور از افراد، استعدادهاست. این یعنی در جانشین پروری ما به استعدادها فکر می کنیم و صرفا فقط در پی نیروی انسانی برای پر کردن صندلی های خالی سازمان نیست. این یک نکته کلیدی است که بدانیم بسیاری از مسائل سازمانی بوسیله استعدادها حل می شود. به عبارت دیگر هر نیروی انسانی در سازمان استعداد مطلوب ما نیست. عموما تعداد محدودتری از کارکنان برای سازمان ها دارایی محسوب می شوند و سرمایه گذاری اصلی بر روی آنها باید انجام شود.

کدام نیروهای انسانی جز دارایی های سازمان هستند؟

پاسخ به این سوال تا حد زیادی به نوع سازمان و صنعتی که در آن فعالیت می کنند بستگی دارد. عموما در شرکت هایی که خدمات به جای محصول به مشتری ارائه می کنند، نیروی انسانی از اهمیت ویژه تری برخوردار است، زیرا کیفیت خدماتی که بوسیله نیروی انسانی ارائه می شود از اهمیت ویژه ای در دریافت هزینه از مشتری و کسب درآمد دارد. مثلا شرکت های حقوقی که اکثریت شرکت را وکلا تشکیل می دهند، اکثریت نیروی انسانی دارایی اصلی سازمان محسوب می شوند یا شرکت های حسابرسی که از حسابرسان خبره تشکیل شده است نیز نیروی انسانی دارد که دارایی سازمان محسوب می شوند.

حال در سایر شرکت ها و صنایع اینگونه نیست. درصد کمتری از کارکنان دارایی سازمان محسوب می شون که باید بر روی آنها سرمایه گذاری کرد. همچنین استراتژی سازمان بر تعیین گروه استعدادها اهمیت دارد. مثلا در صنعت تلکام که بسته های اینترنتی، پیامک و تماس می فروشند و جز صنایع با فناوری در سطح بالا محسوب می شوند تیم های شبکه و انفورماتیک گروه های کلیدی استعداد هستند. یا در صنعت عطر که بسته بندی محصول می تواند در انتقال احساس لوکس بودن محصول تاثیر چشمگیری داشته باشد نقش تیم برند از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

منظور از جایگاه در فرآیند جانشین پروری چیست؟

جایگاه اشاره به موقعیت شغلی مدنظر دارد. لیست مشاغل کلیدی ما چه موقعیت شغلی را در بر می گیرد؟ چه موقعیت های شغلی هستند که در ساختن آینده ای بهتر برای سازمان ما تاثیر خواهند داشت؟ آیا موقعیت شغلی که تا دیروز در سازمان ما کلیدی بوده، در فردای سازمان هم موثر خواهند بود؟ پس ما باید در مورد جایگاه فکر بکنیم و پشت فکر ما باید استراتژی باشد و مسیری که در آینده سازمان به آن سو می رود. برای مثل سازمان شروع به بزرگ شدن می کند و بعد از مدتی تبدیل به هولدینگ می شود. در اینجا موقعیت های شغلی جدیدی ایجاد می شوند و چقدر ما برای پاسخگویی نیاز استعداد در موقعیت های شغلی کلیدی آماده هستیم؟

 منظور از زمان در فرآیند جانشین پروری چیست؟

زمان مسئله حیاتی برای تعیین و نوع برنامه توسعه فردی در جانشین پروری است. چه زمانی باید استعداد مورد نظر تامین شود؟ چقدر می توانیم برنامه های توسعه کارکنان را با توجه به محدوده زمانی از طریق جانشین پروری پاسخ بدهیم؟ آیا باید به جانشین پروری در پاسخ به تامین استعداد در بازه کوتاه مدت تری نگاه کنیم یا می توانیم زمان بیشتری صرف سرمایه گذاری بر روی استعدادها کنیم؟

منظور  از “مناسب” در فرآیند جانشین پروری چیست؟

واژه مناسب در طول تعریف به نوعی هارمونی و هماهنگی در فرآیند جانشین پروری اشاره دارد. اگر این هارمونی و هماهنگی به طور مناسبی انجام نگیرد تمام تلاش های منابع انسانی و مدیران بی فایده است. برای ایجاد این هارمونی باید زیرساخت های مناسبی در منابع انسانی ایجاد کنیم. مثلا تربیت آموزشگر ها یا Trainer های داخلی، ایجاد مدل شایستگی رهبری و فرهنگ جانشین پروری در سازمان است. مثلا به مدیران این درک را بدهیم اگر فردی را برای جانشینی آماده می کنید، بدین معنی نیست که او قرار جای شما را بگیرد.

در پایان این مقاله انتظار می رود که شما به درک بهتری از تعریف جانشین پروری برسید. درک یک تعریف هر چند مقدماتی ولی ارزشمند است. برای اینکه بعدها که وارد عمل می شوید دچار بسیاری از اشتباه ها نمی شوید. مثلا در مورد زمان! ابزارهای توسعه خیلی جذاب هستند و گاه آنقدر در آن ها عمیق می شویم که فراموش می کنیم قرار بود از آنها در جانشین پروری استفاده کنیم.مثل: کوچینگ! من مقالات بیشتری در جانشین پروری خواهم نوشتم و امیدوارم با من در این مسیر همراه شوید و پیشنهاد می کنم حتما در خبرنامه ما عضو شوید که مقالات مدرسه عملکرد منابع انسانی را دریافت کنید.

پیشنهاد می کنم اگر به موضوع جانشین پروری علاقه دارید از دوره جانشین پروی ما استفاده کنید. در این دوره شما را با جزئیات و مثال های واقعی زیادی آشنا خواهیم کرد که هم می تواند دانش شما را ارتقا بدهد و هم در رشد و توسعه حرفه ای شما تاثیر چشم گیری داشته باشد.