شادمانی واگیردار است

شادمانی چگونه بر سازمان‌ها تأثیر می‌گذارد؟

بسیاری از سازمان‌ها تصور می‌کنند با برگزاری جشن‌ها و رویدادهای پرهیجان می‌توانند سطح شادی و تعلق خاطر کارکنان را افزایش دهند. اما پژوهش‌های علمی نشان می‌دهد شادمانی بیشتر یک تجربه درونی است تا امری بیرونی. تعلق خاطر و رضایت پایدار کارکنان نه از تزریق هیجان مقطعی، بلکه از کیفیت تجربه فرد در محیط کار شکل می‌گیرد.

تعریف شادمانی از نگاه گالوپ

گالوپ، شرکت مشاوره و تحلیل‌گر جهانی در زمینه افکار عمومی و عملکرد سازمانی، تعلق خاطر کارکنان را به‌عنوان درگیری عاطفی و ذهنی کارکنان با کارشان تعریف می‌کند. این مفهوم هم‌پوشانی زیادی با شادمانی دارد. در واقع می‌توان گفت:

شادمانی = تعلق خاطر

در حالی که بسیاری از سازمان‌های ایرانی همچنان به سنجش ENPS (شاخص تمایل به معرفی سازمان) بسنده می‌کنند، در کشورهای پیشرو نگاه تازه‌ای شکل گرفته است. یافته‌های روانشناسی مثبت‌گرا نشان می‌دهد شادمانی یک سازه درونی است و بهترین ابزار برای اندازه‌گیری آن خوداظهاری فردی است. همچنین، شادمانی ارتباط نزدیکی با «بهزیستی روانی» دارد و تنها با عوامل بیرونی ایجاد نمی‌شود.

شادمانی چگونه در سازمان‌ها گسترش می‌یابد؟

شادمانی برخلاف بسیاری از مداخلات سازمانی، از سطح فردی آغاز می‌شود و سپس به تیم، دپارتمان و کل سازمان سرایت می‌کند:

• شادمانی فردی ← بهره‌وری فردی
• شادمانی فردی ← شادمانی جمعی ← بهره‌وری جمعی

به بیان ساده، شادمانی هم بر عملکرد فردی و هم بر عملکرد جمعی اثرگذار است و سازمان‌ها برای افزایش بهره‌وری باید هر دو سطح را مدنظر قرار دهند.

شادمانی واگیردار است

تحقیقات نشان داده شادمانی می‌تواند در شبکه‌های اجتماعی انسانی گسترش پیدا کند و حتی تا «دوستِ دوستِ دوست» افراد نیز سرایت یابد. این یافته نشان می‌دهد هیجانات مثبت به‌مراتب سریع‌تر از هیجانات منفی منتقل می‌شوند.

شادمانی مجموعه‌ای از هیجانات مطلوب مانند علاقه، آرامش و وجد را شامل می‌شود. هر چه این هیجانات بیشتر در سازمان گسترش یابند، بهره‌وری فردی و جمعی نیز تقویت خواهد شد.

شواهد علمی

یک فراتحلیل گسترده بر روی ۲۰۰ پژوهش علمی با مشارکت ۲۷۵ هزار نفر در سراسر جهان  نشان داد که شادمانی نه‌تنها با موفقیت همراه است، بلکه پیش‌نیاز موفقیت، بهره‌وری فردی و جمعی، سلامت بهتر، طول عمر بیشتر و درآمد بالاتر محسوب می‌شود.

همچنین تحقیقات شاون آکور در کتاب مزیت شادمانی نشان داده افزایش سطح شادمانی باعث ترشح دوپامین و سروتونین در مغز می‌شود. این هورمون‌ها علاوه بر ایجاد تجربه‌ای خوشایند، مراکز یادگیری در مغز را فعال می‌کنند. در نتیجه فرد توان بیشتری برای حل مسئله پیدا می‌کند.

برای نمونه:

• پزشکانی که پیش از درمان بیماران یک کلیپ خنده‌دار کوتاه می‌بینند یا حتی یک آبنبات کوچک دریافت می‌کنند، تا ۳ برابر خلاق‌تر عمل می‌کنند و ۱۹٪ سریع‌تر به تشخیص می‌رسند.
• در تیم‌های فروش، ارتقای شادمانی کارکنان می‌تواند تا ۵۶٪ افزایش فروش به همراه داشته باشد.

شادمانی و بهره‌وری سازمانی

ارتباط شادمانی و عملکرد سازمانی را می‌توان در این قالب دید:

سیستم شادمانی ← مدیریت عملکرد کارکنان ← بهبود عملکرد سازمان

در حوزه منابع انسانی، بهره‌وری کارکنان ترکیبی از کارآیی و اثربخشی است.

• کارآیی بیشتر در سطح فردی دیده می‌شود؛ مثل کاهش هزینه‌ها، مدیریت بهینه زمان و بهبود کیفیت.
• اثربخشی در سطح تیم و دپارتمان ظاهر می‌شود؛ جایی که شاخص‌های تیم و دپارتمان بهبود می‌یابند.

برای دستیابی به هر دو بُعد، کارکنان باید از آمادگی ذهنی و انگیزه درونی برخوردار باشند. اینجاست که جعبه‌ابزار شادمانی اهمیت پیدا می‌کند.

جعبه‌ابزار شادمانی: ۷ ابزار روانشناسی مثبت‌گرا

این جعبه‌ابزار شامل هفت تمرین علمی و اثبات‌شده است که می‌توانند شادمانی فردی را تقویت کنند و در نهایت به بهبود عملکرد سازمانی منجر شوند:

1. مزیت شادمانی: شادی سوخت موفقیت است و چگونه این مزیت بیولوژیک رقابتی در افراد مثبت گرا را در خود فعال کنیم.
2. اهرم فکری : همه چیز به افکار ما بر می گردد، لنگر گاه های فکری و نقاطی که افکار ما بر مبنای آن توسعه میابد کجا هستند و آنها را چگونه اصلاح کنیم.
3. اصل تتریس: ذهن ما شبیه الگوهای بازی تتریس است. قالب ها و الگوهای خاصی را در خودش جا می دهد. چگونه این قالب ها و الگوهای خاص مثبت را پیدا کنیم و در خودمان توسعه بدهیم.
4. برخاستن: شکست ها انرژی ما را می گیرند. چگونه بعد هر شکست برخیزیم و مسیری برای موفقیت بسازیم.
5. دایره زورو: هدف گذاری و انتخاب مفصد و نقاط توقف گاه از اهمیت ویژه ای برخوردار است. چگونه هدف بگذاریم؟ نقاط مناسب را انتخاب کنیم و نقطه هدف بعدی ما کجا خواهد بود؟
6. قانون 20 ثانیه : قدرت ناپایدار اراده، چگونه از اراده مان استفاده کنیم و عادت های نامناسب را کنار بگذاریم و عادت های مطلوب را تقویت کنیم.
7. حمایت اجتماعی : چگونه حمایت اجتماعی دیگران را داشته باشیم و چگونه از دیگران حمایت کنیم و درک کنیم که حمایت از دیگران بزرگترین عامل موفقیت ماست.

برای مثال، کارشناس سازمانی که روزانه پنج عمل محبت‌آمیز کوچک انجام می‌دهد، سطح دوپامین و سروتونین مغز خود را تقویت می‌کند. این کار باعث می‌شود ذهن او فعال‌تر به دنبال راهکارهای نوآورانه برای کاهش هزینه‌ها بگردد و در نهایت کل سازمان از این بهبودها منتفع شود.

جمع‌بندی: شادمانی پیش‌غذای موفقیت است

امروزه تعلق خاطر کارکنان را می‌توان همان شادمانی آنان دانست. شادمانی دسر بعد موفقیت نیست؛ شادمانی پیش‌غذای موفقیت است.

چه در سطح فردی و چه در سطح سازمانی، شادمانی می‌تواند به افزایش بهره‌وری، خلاقیت، فروش و حتی سلامت کارکنان منجر شود. بنابراین، سازمان‌ها باید با استفاده از جعبه‌ابزار شادمانی، بستر لازم را برای گسترش این هیجان واگیردار فراهم کنند.